امروز سهشنبه ۲۸ مردادماه ۹۳ برابر با ۱۹ آگوست ۲۰۱۴ به روایت برخی منابع و مراجع به عنوان «روز جهانی عکاسی» شناخته میشود.
دقیقا چهار سال پیش در چنین روزی طی یادداشتی اختصاصی برای «سایت عکاسی» نخستین بار این روز را به جامعهٔ عکاسی ایران معرفی کردم. آن زمان در جریان وبگردیهایم پیرامون عکاسی بر روی وبسایت یکی از مسابقات عکاسی به این عنوان برخوردم و با جستجوی بیشتر نهایتا آن یادداشت نوشته و منتشر و به سرعت بر روی فضای فارسی اینترنت کپی و بازنشر شد.
از آن زمان تاکنون این روز در میان عکاسان ایرانی جای خاصی باز کرده و معمولا رد و بدل کردن پیامک و پیامهای اینترنتی برای تبریک این روز بین عکاسان ایرانی مرسوم است و حتی طی سالهای گذشته مراسم مختلفی با عناوین مختلف به خصوص در شهرستانها برای بزرگداشت و یادآوری این روز ترتیب داده شده است.
ولی حقیقت این است که آنقدر که این روز در ایران جدی گرفته شده هنوز تقریبا هیچیک از نهادها و جریانهای اصلی، تاثیرگذار و آکادمیک عکاسی در دنیا چنین روزی را به رسمیت نشناختهاند یا حداقل برنامهٔ ویژهای برای گرامیداشت آن ندارند.
به جز شماری از انجمنهای کوچک و نهچندان حرفهای و برخی رسانههای مرتبط با عکاسی تقریبا این روز توسط هیچ گالری، بیینال، اکسپو، نهاد بینالمللی، دپارتمانهای آموزش عکاسی، انجمنهای بزرگ، آژانسهای عکس مستند و هنری و جریانهای نخبهگرا به رسمیت شناخته نشده است. اثبات این امر به سادگی با سر زدن به وبسایتهای اختصاصی چنین نهادهایی و همچنین مشاهده طراحی و حتی محتوای سطح پایین و غیرحرفهای وبسایت ویژهای که برای این روز دایر شده، مشهود است.
اینکه دلیل این امر یعنی به رسمیت شناخته نشدن این روز چه میتواند باشد قطعا مثل بسیاری دیگر از مسائل مرتبط با عکاسی چندپهلو و نسبی است. شاید دلیلش اختلاف بر سر نوع مبدا این نامگذاری باشد، شاید دلیلش نبود نهادی فراگیر در جهان برای هماهنگ کردن امور مرتبط با عکاسی باشد، شاید دلیلش ضریب نفوذ بسیار بالای عکاسی و گستردگی بیش از حد کنترل آن در طبقات و شئون مختلف زندگی در سراسر جهان باشد، شاید دلیلش کاربردهای متنوع و گاه متضاد عکاسی باشد، شاید دلیلش همان پراکندگی و گستردگی زیرشاخههای عکاسی باشد که مدنظر سوزان سونتاگ هم بوده است.
به هر صورت اگر چه این رویداد هنوز راه درازی در پیش دارد تا رسمیت و مقبولیت بینالمللی بیشتری به عنوان «روز جهانی عکاسی» به دست آورد ولی کسی هم نمیتواند منکر وجود آن در زمان حاضر، حداقل در مقیاسی کوچک و شاید حتی غیرحرفهای، شود. بالاخره این روز در حد خودش در برخی نقاط جهان گرامی داشته میشود هر چند نهادهای دستاندرکار، چندان به عنوان سازوکارهای جریانساز و تاثیرگذار عکاسی در جهان شناخته نمیشوند.
گفتنیست مبدا و مرجع نامگذاری ۱۹ آگوست به عنوان «روز جهانی عکاسی» به همایشی در پاریس برمیگردد که طی آن لوئی داگر (۱۸۵۱-۱۷۸۷) به عنوان مخترع شیوهٔ عملی عکاسی داگرئوتیپ در ۱۹ آگوست ۱۸۳۹ جزئیات اختراعش را به درخواست دولت فرانسه برای همگان علنی کرد و لذا از آن رو عکاسی رفتهرفته به مدیومی فراگیر در سطح اروپا و سپس سایر نقاط جهان تبدیل شد. امروز دقیقا ۱۷۵ سال از آن روز میگذرد
