ساختار شکنی! - قسمت اول

معمولا قوانین و قواعد خاصی بر هنر حاکم است . عکاسی همچون دیگر هنر‌هادارای قواعدی است که بارها شنیده ایم و به ما توصیه شده است، این قواعد دراکثر کلاس‌ها و کتب عکاسی و مراجع توسط اساتید بر ما حکم شده‌اند و ما رابه پیروی از آنها رهنمون ‌می‌کنند. قواعد کلاسیکی که برای داشتن یک عکسبهتر، زیباتر، و هنرمندانه تر به ما کمک شایانی ‌می‌کنند. اما اگر عکاسیرا یک هنر بدانیم ( همچون سایر هنر‌ها ) ما به عنوان هنرمند و عکاس بایدخلاقیت و نوآوری های خود را نیز به آن بیافزاییم. پیروی از اصول و قواعددر بسیاری از موارد الزامی است و عکاس چاره‌ای جز استفاده صحیح از اصول وابزارش ندارد و همواره باید به این اصول و قواعد پایبند باشد. اما گاهیهنرمندانی هسستند که با خلاقیت و با کمک افکارشان یک هنر را ماندگار‌می‌کنند. چه بسیار از هنرمندان کلاسیک در رشته های مختلف که ما هرگز نامیاز ایشان نشنیده ایم و چه بسیار هنرمندانی که با ذوق و سلیقه خود ماندگارشده اند. اصولا بسیاری از هنرها وابسته به ابزارند از آلات موسیقی تا بوم و رنگ ویا احیانا فیلم، نگاتیو، سنسور و لنز! و برای کاربری این ابزار قواعد خاصیرا پیش از ما بر آن حکم کرده‌اند و ما همیشه مجبور به پیروری از این قواعدبوده ایم و یا خواهیم بود. 2.jpg اما در این مبحث جدید در سایت عکاسی دات کام قصد داریم از جهت دیگری بههنر جاودانه عکاسی نگاه کنیم. این نگاه نو یقینا به معنای زیر پا گذاردنتمامی اصول و قوانین هنر عکاسی نیست و یا خدای نکرده به معنای قدر ناشناسینسبت به اساتید کلاسیک این هنر خلاقانه که ما و شما همیشه مدیون اینعزیزان هستیم. در این مباحث قصد داریم قدری از چارچوب‌ها و قواعد خارجشویم و قدری با ذهن خود درگیر شویم. این مبحث که با نام ساختار شکنی ازاین پس در سایت عکاسی منتشر ‌می‌شود نگاه آزاد و اقتباسی است از مقالاتAndrea Thompson در مجله Digital Camera World با نامRip Up The RuleBook! 3.jpg یادآوری! البته دوستان و عزیزان به این نکته توجه ویژه داشته باشند که این موضوع (یعنی ساختارشکنی ) همچون تیغ دو لبه است و گاهی زیاده روی خود عاملی خواهدبود که کار شما را نه تنها خلاقانه و نوآورانه نخواهد کرد بلکه از ارزش آنخواهد کاست و اثر شما را بی معنا خواهد کرد. آفتی که متاسفانه همیشه درهنر دیده شده است و با زیاده روی در یک جنبه باعث هدر رفتن خلاقیت‌ها وایده های بکر خواهد شد. چه بسیار عکاسانی که به نام هنر خلاقانه و ساختارشکنانه آثاری را خلق کرده‌اند که متاسفانه در برهه‌ای از زمان مقبولبوده‌اند ولی بعد از مدتی از ذهن‌ها پاک شده و نامی از آن هنرمندان باقینمانده است. این روز‌ها در هنر ایران هم بسیارند هنرمندانی ! که به نامهنر فقط سیاه مشق هایشان را منتشر کرده و باعث بی ارزش شدن خود و هنرشان‌می‌شوند. این روز‌ها تا دلتان بخواهد واژه هایی مثل Conceptual Art وAbstract شنیده ‌می‌شود هرکس هر اثری را که هیچ معنا و مفهومی ندارد را بهنام هنر ساختارشکن، نوآورانه و مفهومی معرفی و ارائه ‌می‌کند و گاهی باعثتاسف هنرمندان واقعی دیگر ‌می‌شود. در صورتی که قضاوت در این موضوع یکی ازسخت ترین انواع نقد هنری است و نیازمند تجربه و احاطه کامل منتقد به اصولنقد هنری است. 4.jpg قاعده : همیشه عکس هایتان شارپ و واضح باشد ! ساختار شکنی : گاهی محو باشید !! یکی از قوانین دایمی و الزامی عکاسی که همیشه توصیه ‌می‌شود آن است کههمیشه دوربین را در پایدار ترین حالت نگهداشته و عکاسی کنیم. توصیه هایفراوانی برای در دست گرفتن دوربین وجود دارد که حتی تنفس کردن در زمانچکاندن شاتر را نهی ‌می‌کند و سه پایه‌ها و تک پایه های گران قیمت، پیچیدهو مختلفی برای پایدار نگه داشتن دوربین ساخته ‌می‌شوند. همیشه توصیه‌می‌شود تا جایی که امکان دارد سرعت شاتر را افزایش دهید تا لرزش دستکمترین تاثیر را در خروجی داشته باشد. برای نیل به این هدف تکنولوژی لرزهگیر در لنز‌ها و سنسور‌ها ساخته ‌می‌شود تا لرزش دست کمترین تاثیر راداشته باشد. بار‌ها توصیه ‌می‌شود از سلف تایمر دوربین به همراه قفل آینهاستفاده کنید و یا حتی از ریموت کنترل‌ها تا کوچکترین لرزش باعث محوشدنBlur تصویر نشود و عکس هایتان شفاف و واضح Sharp باشد. 5.jpg اما ! گاهی عکاسان خلاقی هستند که عمدا و دانسته این قانون همیشگی را برایخلق اثری منحصر به فرد زیر پا ‌می‌گذارند. برای مثال در صحنه هایی کهسوژه متحرک است و یا حرکتی در صحنه دیده ‌می‌شود و عکاس مایل است ایناحساس و شور حرکت را به بیننده منتقل کند سعی ‌می‌کند این قاعده همیشگی رارعایت نکند. با کمی محو شدن سوژه در چنین عکس هایی حس تحرک و شادابی وانرژی به بیننده منتقل خواهد شد. 6.jpg چگونه؟ سرعت شاتر را کاهش دهید!؟ یکی از روش های اجرای این ایده کاهش سرعت شاتر دوربین است. برای داشتن محوشدگی تحت کنترل ‌می‌توانید سرعت شاتر را چند استاپ از چیزی که باید باشدکمتر کنید. برای این کار باید دوربین را کاملا پایدار کرده و نگذارید بیشاز حد تکان بخورد ( ترجیحا از سه پایه استفاده کنید!! ). این ایده یکی ازبهترین روش‌ها برای عکاسی از مردم و کودکان و حیوانات است. بگذارید حسحرکت را خود سوژه به کارتان منتقل کند. سعی نکنید که چیزی را بیش از حدجابجا کنید. سوژه خود کارها را انجام ‌می‌دهد. 7.jpg قدری دوربین را هم تکان دهید!؟ یک روش دیگر آن است که در هنگام چکاندن شاتر و نوردهی قدری دوربین را نیز به عمد تکان دهید. ناگفته پیدا است که در این هنگام دیگر به سه پایه نیازینخواهد بود. این روش بیشتر برای صحنه هایی که سوژه ثابت است و تحرکی نداردکارایی دارد. مثلا هنگامی که از یک درخت، گل، منظره طبیعت و شهر و یا یکسنگ عکاسی ‌می‌کنید. برای این کار باید قدری زمان نوردهی را افزایش دهید (به یاد داشته باشید که سرعت شاتر ارتباط مستقیمی با فاصله کانونی و همچنیندیافراگم دارد ) و دوربین را در دست داشته باشید و با احتیاط قدری دوربینرا تکان دهید. تکان دوربین ‌می‌تواند در جهات مختلفی باشد. تصمیم گیری دراین مورد به عکاس و موقعیت او بستگی دارد. ممکن است با یک تکان جزیی درجهت افقی و یا عمودی کارتان تکمیل گردد. ممکن است نیاز باشد قدری دوربینرا بچرخانید و یا حتی عقب و جلو ببرید. گاهی ترکیبی از چند حرکت نیز بسیارخلاقانه خواهد بود. سعی کنید دوربین در دست شما شبیه به قلم موی نقاشیباشد. حرکات را نرم و آهسته انجام دهید. حرکات خطی را با شدت انجام ندهید.سعی کنید لرزش را کم کنید و حرکات را در یک راستا انجام دهید. حتی‌می‌توانید از لنزتان نیز کمک بگیرید. اگر از یک لنز زوم استفاده ‌می‌کنید‌می‌توان با افزایش و یا کاهش فاصله کانونی این حرکات را خلق کنید سعیکنید از حالت تله به واید و یا برعکس این تجربه را انجام دهید. حرکاتچرخشی در یک دایره فرضی هم ‌می‌تواند به شما کمک فراوانی کند. حرکت در جهتحرکت سوژه ی متحرک ( مثل ماشین، کودک، حیوان ) و یا وزش باد، امواج دریا،و یا حتی حرکات منحنی‌وار. کافی است فقط قدری خلاقانه تر بیاندیشید. نیازینیست حساس باشید. سعی کنید چندین شات را با وقت و حوصله تهیه کنید. نهایتاآنها که به دلتان نمی نشیند را از روی دوربین پاک کنید، به همین راحتی! 8.jpg آماده سازی! هنگامی که قصد انجام این تجربه را دارید ابتدا دوربین را آماده کنید.همیشه از کمترین میزان حساسیتISO استفاده کنید تا در مقابل بتوانید سرعتشاتر را راحت تر انتخاب کنید. از تنظیمات دوربین مد تقدم شاتر (مد S درنیکون و یا Tv در کانن) را انتخاب کنید. سرعت شاتر را یک تا سه استاپ ازسرعتی که سوژه را فریز (شارپ و ثابت) ‌می‌کند، کند تر کنید. اگر دیدیدکه سیستم اتوفوکوس در کارتان اخلال ایجاد ‌می‌کند، سیستم اتوفوکوس راخاموش کنید و از فوکوس دستی استفاده کنید. فوکوس را بر روی سوژه و یاجایی که فکر ‌می‌کنید سوژه نهایتا در آنجا مستقر خواهد شد قرار دهید. درنور روز و شدید اگر موفق نشدید که سرعت شاتر را به اندازه کافی پایینبیاورید و عکس هایتان اوراکسپوژ شد ‌می‌توانید از یک فیلتر پلاریزه ویاND استفاده کنید. این فیلتر‌ها به شما کمک ‌می‌کنند که سرعت شاتر یک تادو استاپ کاهش پیدا کند. پس در نور روز حتما یک فیلتر پلاریزه و یا ND بههمراه داشته باشید. برعکس ! اگر در شب دیدید که نور کافی نیست و سرعت شاتربسیار کاهش پیدا کرده ‌می‌توانید دیافراگم را کمی باز کنید و یا اینکهحساسیت ISO را افزایش دهید و یا ترکیبی از هر دو گزینه را به کار ببرید.حتی ‌می‌توانید از فلاش دوربینتان نیز استفاده کنید. می توان از مد تاخیرشاتر استفاده کرده و صحنه را قدری روشن کنید. 9.jpg یک نمونه خوب! James Sparshatt در سفری که به Gokarna یکی از شهر های هندو نشین جنوبهندوستان داشت از این تکنیک به خوبی برای خلق تصاویری جذاب استفاده کرد.او در مورد تهیه این عکس‌ها چنین ‌می‌گوید: 10.jpg در ساحل دریا تعدادی از بچه های مدرسه قصد آب تنی داشتند. من هم فرصت رابه دست آورده و تعدادی عکس با این روش تهیه کردم. دوست داشتم عکس هایمانرژی و تحرک و شادابی سوژه را به خوبی منتقل کند. منتظر ماندم تا حرکاتکودکان به یک حس عاطفی و رویایی برسد. دوربین را بر روی تقدم شاتر قرارداده و آن را در دست گرفتم، به کمک لنز 200 م م سرعت شاتر را بین 1/4ثانیه تا 1/30 ثانیه تغییر دادم. با وجود زمان اندک، تعداد زیادی عکس (حدود 20 عدد ) تهیه کردم و تعدادی را مرور کردم. باز هم شروع به عکاسیکردم در حدود 60 عکس دیگر هم گرفتم و در نهایت از بین آنها فقط 5 عکسنظرم را جلب کرد و از آنها راضی بودم. به سرعت آنها را مرور ‌می‌کردم،بسیاری از آنها بیش از حد محو و کدر بودند و برخی هم بسیار شلوغ و برخی باکادر نا مناسب. در نهایت چند برداشت آن برایم بسیار دلپذیر تر بود. هیچکدام از عکس‌ها دستکاری دیجیتال نشده‌اند و فقط همان چیزی است که دوربینثبت کرده است. این روش عکاسی نیاز به تمرین و حوصله فراوان دارد.

معمولا قوانین و قواعد خاصی بر هنر حاکم است