از فیلم به دیجیتال: فرایند گذار از عكاسی سنتی به عكاسی دیجیتال – قسمت دوم

هیستوگرام: نورسنج قرن بیست و یكم! هیستوگرام یكی از مفیدترین امكانات عكاسی دیجیتال است و جالب آنكه در اكثر موارد نیز بدرستی شناخته نشده و مورد استفاده قرار نمیگیرد .بسیاری از دوربینها، چه مدلهای ارزان و چه دوربینهای DSLR ، قادرند كه هیستوگرام را نمایش دهند. بسیاری از‌ آنها هیستوگرام را فقط پس از تهیه عكس نشان می‌دهند و دوربینهای پیشترفته تر علاوه برآن، میتوانند در هنگام تهیه عكس نیز، هیستوگرام را درLCD نشان دهند. در نورسنجیهای معمولی، با میزان متوسط نورسنجی صحنه سرو كار دارید. بعبارت بهتر نورسنج دوربین، روشنایی مناطق مختلف تصویر (تیره، میانی و روشن) را یررسی كرده و یك مقدار متوسط را تعیین میكند تا عكاس بر اساس آن سرعت شاتر و دیافراگم را تنظیم نماید. اما این موضوع در خیلی از موارد مشكل ایجاد میكند: مثلا ممكن است دو صحنه مختلف از لحاظ نورسنجی متوسط، مشابه هم باشند اما یك تنظیم مشابه برای عكاسی از آندو نتیجه قابل قبولی نداشته باشد. و یا مواردی كه عكاس میخواهد حجم خاصی از صحنه را پرنورتر یا تاریكتر نماید. راه حل این مشكل در دنیای دیجیتال، هیستوگرام است. هیستوگرام نموداری است كه در محور افقی آن قسمتهای مختلف تصویر، از تاریك(در سمت چپ) تا روشن(در سمت راست) قرار دارد. محور عمودی نیز مشخص كننده وسعتی از تصویر است كه در هر منطقه روشنایی قرار دارد. بنابراین نموداری كه اكثر حجم آن به سمت راست منحرف شده باشد، نشانه اینست كه اكثر قسمتهای آن تصویر با این نورسنجی، پرنور خواهندبود. یك كاربرد مهم هیستوگرام ، جلوگیری از اوراكسپوز شدن برخی نواحی عكس است. اگر نمودار آنقدر به سمت راست منحرف شود كه توسط منتهی علیه سمت راست نمودار قطع شود، نشانه اوراكسپوز شدن تصویر است.(شكل زیر) چگونه هیستوگرام را كنترل كنیم؟ در مواردی كه تنظیم دوربین خودكار است، كافیست در حالیكه به هیستوگرام دقت میكنیم، كادر را طوری تغییر دهیم كه نورسنجی براساس ناحیه روشنتر یا تاریكتر تصویر صورت گیرد و سپس با قفل نورسنجی(نیمه فشردن دكمه شاتر)، به كادر اولیه برگردیم. برای كنترل بهتر و دقیقتر باید بدون تغییر كادر، به طور دستی تنظیمات شاتر و دیافراگم را تغییر دهیم. هیستوگرام خوب و بد؟ چنین اصطلاحاتی چندان صحیح نیستند چرا كه گاه هدف عكاس در تهیه یك عكس ایجاد افكت خاصی است كه ممكن است هیستوگرام آن عكس بنظر غیر طبیعی بیاید. تعادل رنگ در عكاسی غیر دیجیتال، برای عكاسی در محیطهایی با حالت خاص نور ، بایستی از فیلم خاص استفاده شود. مثلا در نور لامپهای تنگستن معمولی بایستی فیلم مناسبی بكار رود تا از گرم شدن رنگها جلوگیری شود. اگر با همین فیلم در نور آفتاب عكس گرفته‌شود، ته رنگ آبی ایجاد خواهد شد. برای افزایش دقت كار نیاز به استفاده از فیلترهای تصحیح كننده رنگ و نیز وسیله‌ای برای سنجش دمای رنگ وجود دارد. در صورتیكه تصویری از لحاظ رنگ به گونه‌ای نامناسب تهیه شود، اصلاح آن بسیار مشكل و گاه غیر ممكن است. در دنیای دیجیتال دیگر نیازی به فیلترهای تصحیح كننده یا فیلمهای خاص نیست. كافیست كه با تنظیم تراز سفیدی، دمای مناسب رنگی محیط را انتخاب كرد. اكثر دوربینها دارای چندین حالت برای تنظیم تراز سفیدی بعلاوه یك حالت خودكار میباشند. اگر دوربین دیجیتال تصویر را به صورت JPEG تهیه میكند، بایستی حتما از حالت مناسب تراز سفیدی استفاده شود ویا دوربین را در حالت خودكار برای تنظیم تراز سفیدی قرار داد. چرا كه در غیر اینصورت اصلاح تصاویری كه با تراز سفیدی اشتباه تهیه شوند، بسیار مشكل و یا غیر ممكن خواهد بود. اما اگر تصاویر به صورت RAW تهیه شوند، تنظیم تراز سفیدی فقط به صورت یك Metadata به همراه تصویر ذخیره می‌شود و هیچگاه این تنظیم روی عكس قفل نمی‌شود. سپس در برنامه مبدل (مانند Adobe Camera Raw) براحتی می‌توان تنظیم مناسب تراز سفیدی را به عكس اعمال نمود و بدین ترتیب نه نیازی به تنظیم تراز سفیدی در هنگام تهیه عكس وجود دارد و نه تنظیم اشتباه آن، باعث تخریب عكس میشود. اكثرا در هنگام تهیه عكس به فرمت RAW ، تنظیم تراز سفیدی را روی حالت خودكار قرار میدهند. كاهش نویز همانگونه كه ذكر شد، با افزایش ISO نویز تصویر نیز زیاد خواهد شد. برای كاهش نویز تصاویر دیجیتال، راههای مختلفی وجود دارد. اگر تصویر به فرمت RAW گرفته شده باشد، میتوان در برنامه مبدل RAW ، با تنظیم فاكتورهای luminance Smoothing و ‍Color Noise Reduction ، نویز را كاهش داد. اما اگر میزان نویز زیاد باشد، بایستی از ابزار های خاص كاهنده نویز استفاده كرد كه یكی از بهترین ابزارهای كاهنده نویز، نرم افزار Noise Ninja از شركت picture Code است. این نرم‌افزار نویزهای رنگی و روشنایی را بخوبی حذف میكند. همچنین می‌توان برای هر دوربین در ایزوهای مختلف، پروفایلهایی تعریف كرد تا روند كاری را سرعت بخشید. شارپ كردن شارپ كردن در دنیای دیجیتال به معنای افزایش دقت، رزولوشن و یا جزئیات تصویر نیست! بلكه شارپ كردن دیجیتالی، شارپ كردن لبه ها است. به معنای بهتر، شارپ كردن دیجیتالی، در قسمتهایی از تصویر كه یك تغییر روشنایی وجود دارد (كه اصطلاحا لبه نامیده میشود)، كنتراست بین دو طرف را افزایش می‌دهد. كلا تمام وسایلی كه تصاویر دیجیتال تولید می‌كنند (اعم از دوربینهای دیجیتال و اسكنرها) لبه ها را كمی محو می‌كنند. با روشهای شارپ كردن دیجیتالی، دقت در لبه‌ها بازگردانده می‌شود. روش معمول شارپ كردن، استفاده از Unsharp Masking است. البته ابزارهای خاصی نیز برای این منظور تولید شده‌اند كه بعضا راحت‌تر و یا دقیقترند كه از آنجمله میتوان به Photokit Sharpener ازشركت Pixel Genius اشاره نمود. عكسهای سیاه و سفید بسیاری از عكاسان حرفه‌ای دوست دارند كه عكسهای سیاه وسفید خوبی نیز تهیه كنند. ذات عكاسی دیجیتال، یك عكاسی تكرنگ است و با استفاده از فیلترهای خاصی در حسگر دوربین، رنگها بازسازی می‌شوند. هر چند كه اكثر دوربینهای دیجیتال، امكان تهیه عكسهای سیاه وسفید را نیز به كاربر می‌دهند، اما گزینه بهتر برای عكاسی سیاه وسفید، استفاده از ویرایشهای پس از تهیه عكس رنگی است. همواره توصیه می‌شود كه عكس اصلی را به صورت رنگی تهیه كنید و سپس با ویرایشهای نرم افزاری، آنرا به عكس سیاه‌ و سفید تبدیل نمایید. اینكار چند فایده مهم دارد: اول آنكه همیشه به عكس اصلی خود دسترسی خواهید داشت و قادر خواهید بود كه انواع افكتهای مورد نیاز را به آن اعمال نمایید. ثانیا با روشهای نرم‌افزاری امكان كنترل بهتر و بیشتری در زمینه تنظیم تونالیته رنگهای مختلف، در عكس سیاه وسفید خواهید داشت. و ثالثا امكان اعمال سایر فیلترهای رنگی را نیز به عكس اصلی خود دارید. یكی از بهترین و ساده ترین راههای سیاه وسفید كردن عكسهای رنگی، استفاده از ابزار channel Mixer در فتوشاپ است (برای اطلاعات بیشتر به مقاله ای كه قبلا در همین مورد، در سایت منتشر شده است مراجعه نمایید). و حرف آخر... عكاسی دیجیتال دیگر امری نیست كه قرار باشد در آینده اتفاق بیافتد بلكه متعلق به زمان حال است. چرا كه با توجه به راحتی و امكانات فوق‌العاده آن، تمام نیازهای افراد ‌آماتور و حرفه‌‌ای را پاسخ میگوید. پس از اینكه هزینه اولیه تهیه ابزارهای لازم برای عكاسی دیجیتال مستهلك شد، برای مصارف حرفه‌ای بسیار كم‌خرج تر و لذت بخشتر خواهد بود. عكاسی دیجیتال كاربران حرفه‌ای را از مضرات مواد شیمیایی ظهور عكس مصون می‌كند و با توجه به پرینترهای پیشرفته امروزی امكان چاپ راحت و تمیز را فراهم میكند. با توجه به سهولت استفاده از اینترنت، انتقال و به اشتراك گذاری عكسها بسیار سریعتر از گذشته (و گاه لارم الاجراء) خواهد بود. هرچند كه عكاسی بیشتر به هنر فرد برای دیدن و ضبط وقایع محیطش وابسته است، اما هیچكس نمیتواند منكر تاثیر ابزار خوب در این راه باشد و در زمینه عكاسی دیجیتال مطمئنا در آینده پیشرفتهای خارق‌العاده ای را در ابزار ضبط وقایع شاهد خواهیم بود. منابع: 1. http://www.tawbaware.com/film_digital.htm 2. http://www.adobe.com/digitalimag/pdfs/transition_from_film.pdf 3. http://www.kenrockwell.com/tech/filmdig.htm 4. http://cameras.about.com/od/goingdigital/ 5. http://www.normankoren.com/Tutorials/MTF7.html 6. http://cameras.about.com/library/weekly/bl_goingdigitalquiz.htm

در قسمت اول این نوشته، مطالبی درباره نكات مهم عكاسی دیجیتال (كه دانستن آنها برای تازه‌واردان دنیای دیجیتال ضروری است)، ذكر شد. در این قسمت، ادامه بحث را پی میگیریم...