راهنمای یک ترکیب بندی عکس خوب

خطوط هدایتگری که دیوار ایجاد کرده بدیهی و آشکار هستند، اما خطوط ضخیم در کت مدل هم بی تاثیر نیستند. ترکیبی از تیره ترین شکل ها با پس زمینه قوس دار در پشت مدل نیز باعث جذب شدن نگاه بیننده به سمت صورت مدل شود. ترکیب بندی عکس چیست؟ تصمیم گیری شما راجع به چگونگی کادر بندی را ترکیب بندی می گویند که می تواند باعث فوق العاده شدن و یا خراب شدن عکس شما شود. اینکه عناصر مختلف را چگونه در کادر خود قرار دهید تعیین کننده لذت بردن یا نبردن بیننده از تماشای عکس شما خواهد بود. پس اینکه ترکیب بندی عکس را مد نظر داشته باشیم مهم است؟ صد در صد! مهم نیست که چقدر نوردهی عکس شما خوب باشد یا سوژه شما چقدر فوق العاده باشد، بدون یک ترکیب بندی خوب، نمی توانید عکسی حرفه ای و بسیار جذاب بگیرید. وقتی از داخل ویزور (Visor) یا LCD پشت دوربین به تصویر مقابل دوربین نگاه می کنید، در این لحظه است که شما تصمیم می گیرید که چه چیز هایی داخل کادر شما باشند و چه چیز هایی داخل کادر نباشند. در حقیقت شما دارید کادر خود را می چینید و طراحی می کنید و این خیلی مهم است که اینکار را سنجیده و با دقت انجام دهید تا بتوانید از هر موقعیتی بهترین بهره را ببرید. در این باره به نقل قولی از هنری کارتیه برسون (Henri Cartier Bresson) اشاره می کنیم که می گوید: «ترکیب بندی باید یکی از دقدقه های همیشگی باشد.» عناصر سمت راست کادر به همراه انحنای جاده مانع خارج شدن چشم بیننده از داخل کادر تصویر می شود. آیا ترکیب بندی را می توان آموخت؟ من فکر می کنم بعضی افراد چشمان قوی تری در ترکیب بندی نسبت به دیگران دارند، اما برای کسانی که چشمان قوی ای در این زمینه ندارند قوانینی برای راهنمایی ترکیب بندی وجود دارند که می توانند برای داشتن ترکیب بندی بهتر در زمان عکاسی از آنها استفاده کنند. به نظر من هر چه ترکیب بندی ساده تر باشد، عکس بهتری خواهید داشت. ترکیب بندی های پیچیده و در هم خیلی نمی توانند جلب توجه کنند، چرا که مغز ما سعی می کند در همان ابتدا و در نگاه اول از عکس سر در بیاورد و اگر نتواند این کار را انجام دهد از عکس زده شده و به آن جلب نمی شود. آیا قوانینی برای ترکیب بندی وجود دارند که از سایر راهنما ها کاربردی تر باشند؟ بعضی قوانین با بعضی سوژه ها سازگاری بیشتری دارند، ولی از تمام قوانین می توان در تمام شرایط با درصدی استفاده کرد. مثلاً به عقیده من بهترین قانون ترکیب بندی برای عکاسی از منظره و حیاط وحش قانون یک سوم است، که جدولی خیالی است که کادر را از طول و عرض به سه قسمت مساوی تقسیم می کند. اگر سوژه های اصلی را روی نقطه های برخورد خطوط این جدول قرار دهید، به تعادل عکس کمک خواهد کرد. با وجود اینکه گروهی از درختان در پیش زمینه وجود دارند، نقطه اصلی ای که در پس زمینه وجود دارد چشم بیننده را به خود جلب می کند. دلیل آن قرار گرفتن آن نقطه بر روی نقطه طلایی قانون یک سوم است. اما در هنگام عکاسی چگونه باید از این قانون استفاده کنیم؟ مانند سایر قوانین ترکیب بندی، قانون یک سوم (rule of thirds) نیز علمی دقیق نیست، بلکه راهنمایی خلاقانه است. برای اعمال این قانون روی عکس، حتماً لازم نیست از خطوطی فیزیکی به عنوان جدول موجود در قانون یک سوم استفاده کنید. به جای این کار از نمای زنده یا Live View دوربین استفاده کنید و خطوط قانون یک سوم را داخل LCD دوربین و داخل تصویر خود تجسم کنید. به نحوه قرار گرفتن عناصر داخل کادر توجه کنید و اگر احساس می کنید کادر انتخابی شما تعادل خوبی ندارد، می توانید کادر را تغییر دهید. خواهید دید با گذر زمان و با استفاده بیشتر از قوانین ترکیب بندی مانند قانون یک سوم، عکس هایتان را به طور طبیعی هم آهنگ تر و هارمونیک تر کادربندی خواهید کرد. آیا ممکن است با استفاده بیش از حد از قوانین ترکیب بندی عکس هایمان کلیشه ای شود؟ بله، فکر می کنم با استفاده از قوانین ترکیب بندی عکس هایمان می توانند بدیهی و حتی می تواند از کادربندی خلاقانه جلوگیری کند. البته توصیه می کنم ابتدا قوانین ترکیب بندی را یاد گرفته و به آنها مسلط شوید و بعد از تسلط بر آنها به فکر قانون شکنی و خلاقیت های خاص بیفتید. کاربردی ترین نکته ترکیب بندی ای که به ذهنتان می رسد چیست؟ اولین مکانی که در آن قرار می گیرید را بهترین مکان فرض نکنید. چرخی بزنید و بنشینید و یا به دنبال مکانی باشید تا بتوانید از ارتفاع بالاتر عکس بگیرید. با عوض کردن زاویه دید خود و مشاهده نحوه تابیدن نور روی سوژه خود، به زودی می توانید در ترکیب بندی عکس هایتان پیشرفت کنید. بسیاری از عکاس های تازه وارد عادت دارند اکثر عکس های خود را همانطور که ایستاده اند و درست از ارتفاع چشمانشان می گیرند، اما کمتر پیش می آید که چنین زاویه ای بهترین زاویه ممکن برای عکاسی باشد.

ترکیب بندی چیست و چرا تا این حد اهمیت دارد؟ اگر تازه وارد حرفه عکاسی شده اید حتماً باید سوالاتی راجع به نحوه ترکیب بندی عکس داشته باشید.