عکاسی و فتوبلاگ..

در سده ای که گذشت، دنیا تحولات بسیاری را به چشم دید که برپایه پیشرفت علم و تاثیر آن بر صنعت می گذشت. حضور ابرقدرت های کامپیوتری، در دنیایی که به سمت مکانیزه شدن پیش می رفت و قرارگرفتن پیشرفت های بشر در این راستا، تاثیرات بسیاری بر هنر ـ که همواره متاثر از دنیای پیرامونی بود ـ گذاشت. در سده ای که گذشت، دنیا تحولات بسیاری را به چشم دید که برپایه پیشرفت علم و تاثیر آن بر صنعت می گذشت. حضور ابرقدرت های کامپیوتری، در دنیایی که به سمت مکانیزه شدن پیش می رفت و قرارگرفتن پیشرفت های بشر در این راستا، تاثیرات بسیاری بر هنر ـ که همواره متاثر از دنیای پیرامونی بود ـ گذاشت. از زمان نیئپس تاکنون فیزیک و شیمی عکس در بستری از زمان به همراه پیشرفت علم در حرکت بوده است و دنیای دیجیتال در همین سیر زمانی متولد شده است. استفاده آسان، هزینه کمتر و صرفه جویی در زمان، در دوره ای که انسان دیگر مایل نیست زمان را با پروسه طولانی ظهور، توقف و ثبوت در عکاسی هدر دهد، همه دلایل لازم و کافی برای پذیرفته شدن این سیستم جدید در میان مردم است. بنابراین شعار «زمان کمتر، انرژی کمتر به اضافه فکر بهتر، می تواند محصول کارآمدتری باشد.» جایگزین جمله معروف سر در عکاسی ها «ظهور و ثبوت در ۲۰ دقیقه» شد و عکاسی ها مانند فست فودها (fast food) توانستند در زمان کمتر، خدمات بیشتری را به مشتریان عرضه کنند. محصول نهایی «عکس»، دیجیتال یا آنالوگ، اثر چاپ شده ای روی کاغذ یا همانند کاغذ دردست بیننده است. مضافا اینکه می توان گفت جای نگاتیو در دوربین های دیجیتالی را فایل های کامپیوتری گرفته اند که روی مانیتور نیز قابل مشاهده هستند. ویژگی اخیر که می توان آن را یک خصیصه مثبت برای عکاسی دیجیتال برشمرد، در پس خود نمایشگاه هایی برای نمایش نسخه های دیجیتالی به همراه آورد. با آنکه در سال های ابتدایی ورود اینترنت به ایران و همه گیر شدنش در بین کاربران، آنچه بیشتر به یک نوآموز اینترنتی آموزش داده می شد، سرویس چک میل (Check mail) و نحوه چت کردن(Chat) بود، اما وبلاگ خیلی زود به مدد روزنامه نگاران و نویسندگان، جای خود را در کنار دیگر کاربردهای اینترنت باز کرد. تا جایی که امروزه بسیاری از اساتید و حتی سیاستمداران با توجه به حضور سایت های رسمی، به سمت وبلاگ ها روی می آورند. وبلاگ رسانه نوپایی است که با توجه به امتیازهای منحصر به فرد خود، با قدرت زیادی در چرخه رقابت با دیگر رسانه ها قرارگرفته است. قرن حاضر برای استفاده مطلوب از زمان، انسان را وادار به کشیدن چارت های(Chart) زمانی روزانه می کند و در این میان رسانه وبلاگ، به دلیل همیشه در دسترس بودن در هر ساعت از شبانه روز، یک امتیاز محسوب می شود. از دیگر ویژگی های وبلاگ، داشتن بیننده هایی به تعداد تمامی انسان ها روی کره خاکی است. همچون گذشته خاک ها را مرزهای جغرافیایی از هم تفکیک کرده اند اما پیشرفت علم ارتباطات محدودیت های وابسته به موقعیت های جغرافیایی را از بین برده است. هیجان ناشی از این خصیصه هنرمندان بسیاری را به این سمت هدایت کرده است. هنرمندانی که به دنبال بیننده هایی از فرهنگ ها و موقعیت های مختلف و با دیدهای متفاوت هستند. فتوبلاگ نیز زیر مجموعه ای از این رسانه است که برای تولیداتش تعریف مشخصی وضع کرده است و شامل تمامی ویژگی های وبلاگ (استفاده در زمان مناسب، فضایی آرام، بعضا بدون سر و صدا و به همراه موسیقی دلخواه و آزادی فردی بدون صرف هزینه و زمان برای رفت و آمد و...) در چهاردیواریی اختیاری برای جذب تماشاچی است. سرورهای (Server)اینترنتی نیز در این مدت با توجه به ازدیاد تقاضا برای استفاده از وبلاگ، صرفا جهت نمایش عکس، به طراحی ساختاری خاص برای این مقصود پرداخته اند. با قرارگرفتن تمامی این ویژگی ها در کنارهم، به فتوبلاگ می توان به عنوان رسانه ای کامل برای نمایش یک اثر هنری نگاه کرد. در میان وبلاگ های هنری، سیر پیشرفت وبلاگ های ادبی در مقایسه با فتوبلاگ ها روند چشمگیرتری داشته است و مسیر خود را به سمت حرفه ای شدن و جذب مخاطب حرفه ای پیش برده است که دسته بندی شدن مخاطب در وبلاگ های ادبی کمک بسزایی به این روند کرده است. افراد متخصص و ناشی همه و همه در این فضای مجازی ابراز وجود می کنند و این کاربران هستند که در این فضا، وبلاگ های مورد علاقه خود را دسته بندی می کنند. پس از ابتدا تکلیف مخاطب با صفحه مجازی روبه رو مشخص است. جایگاه یک وبلاگ بسته به مطالب و محتوای درونش تقسیم بندی می شود نه خود رسانه. اما فتوبلاگ از یک فضای حرفه ای فاصله بسیاری دارد. از یک طرف همین فضای بدون مرز اینترنتی روند اصلی از بین بردن صداقت عکس است و به واسطه حضور عکس های دستکاری شده و مونتاژهای حرفه ای، عکس به عنوان یک اتفاق مستند قابل پذیرش نیست. از طرفی دیگر حضور ذهنیت عکس هجو اینترنتی باعث می شود که رسانه فتوبلاگ در بین عکاسان به رسانه ای تبدیل شود که هنوز ارزش نمایش یک اثر هنری را نداشته باشد و این تفکر کلیت رسانه ای به نام فتوبلاگ را زیر سوال می برد. حضور بسیاری از بزرگان رشته های ادبی و استفاده و قبول این رسانه در بین اساتید و صاحبنظران کمک بسیاری به رشد نگاه حرفه ای به سمت وبلاگ های ادبی کرده است. انتخاب مکان معتبر برای نمایش اثر هنری که به دنبال خود تماشاچی حرفه ای را نیز به همراه دارد از عناصر مهمی است که نگاه یک هنرمند حرفه ای را از بقیه جدا می سازد. اما اکثر صاحبان فتوبلاگ یا دانشجویان عکاسی هستند یا علاقه مندان به عکاسی و مخاطبان فتوبلاگ را نیز همین قشر پوشش می دهند. دوربین های دیجیتال تامین کنندگان مناسبی برای فتوبلاگ ها هستند و رابطه میان این دو، عمر فتوبلاگ را تعیین می کند. پس طبیعی است که قشر عظیمی از کسانی که فتوبلاگ را زیر سوال می برند مخالفان دنیای عکاسی دیجیتال باشند. عکاسی امروز مانند همیشه وابسته به پیشرفت در فیزیک و شیمی عکس است. در کنار عده ای که مخالفت خود را با ایستادگی در برابر دوربین های پیشرفته و سیستم های چاپی جدید نشان می دهند، فتوبلاگ بستری مناسب برای شروع یک اتفاق است. دوربین ها وسیله ای برای عکاسی هستند و نمایشگاه ها مکانی برای نمایش یک اثر. هنر به واسطه هنر بودنش ستایش می شود، نه نوع دوربین. عناصر دیگر تنها قبل از ثبت اثر اهمیت دارند و محصول نهایی تنها عکس است. فتوبلاگ در فضای دانشجویی فتوبلاگ در فضای دانشجویی کنجکاوی و هیجان ناشی از دیده شدن، تعداد بسیاری از دانشجویان را به سمت فتوبلاگ ها می کشاند؛ فضایی که می تواند به مثابه یک نمایشگاه فردی باشد که حتی دانشجوی ساده، بدون ورود به حلقه گالری دارها، می تواند عکس های خود را بر روی صفحه ای به نمایش بگذارد که تنها خود صاحب آن است. در سرزمین ما ایران که تمامی ارگان ها دستورالعمل کاری خود را بعد از حرمت پروری، بر پایه حفظ آداب و رسوم کوچک تر بعد از بزرگ تر بنا می کنند، برای هر دانشجویی امکان این نیست که فضایی مانند یک نمایشگاه را برای نمایش اثر خود داشته باشد. دامین[۱] های مجانی این امکان را برای هر دانشجویی فراهم می کند تا اولین تجربه های یک نمایشگاه عمومی را، در کنار نبود امکانات و رابطه کافی برای عرضه چاپی اثر، داشته باشد. رقابت ایجاد شده توسط سایت هایی که این فضاهای مجانی را در اختیار متقاضیان خود قرار می دهند امکاناتی را پدید آورده که می تواند به دانشجویانی که به دید یک تجربه به سمت فتوبلاگ ها می روند، یاری رساند. در نمونه های موجود، حضور آرشیو در گوشه های بلاگ ها این امکان را برقرار می کند تا با ناخنک زدن به گذشته هنری صاحب بلاگ سیر خطی که در آن حرکت می کند برای بازدید کننده مشخص باشد. حتی امکان ثبت نظر به وسیله دوستانی که زمان خود را صرف تماشای فتوبلاگ ها می کنند، می تواند اولین تجربه برای برخورد با نقد هایی که دیگران بر اثر هنری او دارند، باشد. هر ساله در دانشگاه های کشور بیش از ۲۰۰ دانشجوی رشته عکاسی پذیرفته می شوند. فتوبلاگ می تواند فضایی باشد که ذهن ما را که در سطح کشور پراکنده ایم و هرکدام با فرهنگ و اقلیم خود به هنری مشترک می اندیشیم با فضاهای شخصی یکدیگر بیشتر آشنا کند و هرکدام از ما بیشتر بیندیشیم که در کجا و کدامین فضا فعالیت می کنیم.

.